Blog
NBB_00953849 man bij zee cosa.jpg

Ode aan de COSA-vrijwilliger

COSA, Cirkels voor Ondersteuning, Samenwerking en Aanspreekbaarheid, is 10 jaar geleden bij Reclassering Nederland opgericht om het isolement rondom zedendaders te doorbreken en zo de kans op recidive te verminderen. Het maakt de vrijwilligers om deze zedendaders heen tot een bijzondere club mensen. Tijd dus voor een kleine ode aan deze groep mensen met wie de Reclassering heel blij is.

Lieve COSA-vrijwilliger,

Stel je voor. Je hebt geen vrienden en geen familie. Of althans die had je misschien wel, maar inmiddels niet meer. Hetgeen je hebt gedaan heeft je tot een angstige outcast gemaakt die door de maatschappij met de nek wordt aangekeken. Je mag van geluk spreken als het daarbij blijft. Je bent alleen, je bent door het rechtssysteem afgestraft en je mag nu van je vrijheid genieten… Nou ja, genieten… Wanneer je op straat spandoeken ziet waarop staat: ‘geen pedofielen in de wijk’… Als er een Wikipedia-pagina van je wordt gemaakt met de details van de strafzaak …. En als je je boodschappen moet laten bezorgen omdat je anders gelyncht zou kunnen worden, dan is vrijheid ver te zoeken.

Enige tijd geleden is COSA in het leven geroepen. Cirkels voor Ondersteuning, Samenwerking en Aanspreekbaarheid worden door vrijwilligers gedragen in samenwerking met de reclassering. Om vrijwilliger te worden moet je een verklaring omtrent gedrag overleggen en een motivatie aanleveren waarom jij geschikt zou zijn voor de job. Je had ook vrijwilliger op de kinderboerderij kunnen worden, bij Cliniclowns of donateurs werven in de winkelstraat. Je koos voor COSA. Voor iedereen die zich niet heeft laten afschrikken door de doelgroep, niet gemotiveerd is vanuit zijn of haar eigen traumatische verleden, of deze taak wil volbrengen uit nieuwsgierigheid naar het bijzondere soort dat ‘zedendader’ heet, komt door de selectie en mag starten. Na een intensieve training mag je aan de slag met een kernlid. Vrijwillig, ongedwongen en belangeloos.

'Waarom doe ik dit ook alweer?'

Tijdens jullie werk als vrijwilliger heb je je misschien meermaals afgevraagd; waarom doe ik dit ook alweer? Misschien raak je op een verjaardag in een discussie verzeild in een poging om oom Hendrik (laten we hem even zo noemen) te overtuigen dat ook deze mensen een tweede kans verdienen. Je zal hebben moeten praten als Brugman, en uitleggen dat de kernleden hulp en behandeling nodig hebben en dat de kans op herhaling juist door mensen zoals oom Hendrik groter wordt. Je verdediging en je uitleg kunnen terugkaatsen als een speelbal tegen de muur, die ik in dit geval oom Hendrik heb genoemd. Hij had waarschijnlijk al voordat jij over je werk vertelde zijn mening klaar… Helaas staat oom Hendrik voor een groot deel van de maatschappij. Als je ooit per ongeluk op een forum terecht komt waarbij pedofilie een onderwerp van geschreeuw is geworden, weet je wat de anonieme, o zo dappere, schrijvers denken en vinden. “Opknopen”, “het land uitzetten” of op zijn minst met naam en toenaam aan de (digitale) schandpaal. Het is om verdrietig van te worden. Toch zetten jullie door. Geen switch naar de kinderboerderij…. Maar volhouden.

Hier doe je het voor

Gelukkig zijn er ook heel veel leuke, leerzame en dankbare momenten.

  • Een kernlid helpen verhuizen. Sjouwen met meubels naar zijn seniorenappartement, tal van verdiepingen hoog. Het kernlid is hier zó blij mee en noemt het ‘zijn paleisje’.
  • Voordat je het weet ben je familie van een kernlid. In een evaluatie noemt het kernlid dat hij de vrijwilligers ervaart als een opa, moeder, zus. Zijn familie waar hij niet in geboren is maar die hij gekozen heeft zo te omarmen.
  • Een kernlid wil erg graag een partner. De stap naar een dansavond voor singles is erg spannend, maar samen met een COSA-vrijwilliger durft hij het aan. Samen bezoeken ze een dansavond. Het wordt een hilarisch avontuur. De bezoekers van deze avond blijken vooral de 70 gepasseerd en dat was niet waar dit kernlid op hoopte.
  • Een kernlid heeft een praktijkexamen voor zijn werk en moet daarvoor helemaal naar Schiphol. Een COSA-vrijwilliger brengt hem en blijft daar op hem wachten. Eet daar zijn broodje in de auto. Pleegt al wachtende in zijn auto op de parkeerplaats tussendoor telefoontjes voor zijn eigen werk. Het resultaat: het kernlid slaagt cum laude.

Er is het Ikea-incident, het doopsel en de naamsverandering, mee naar de gay-bar, een kitten ophalen voor het kernlid of de meest diepgaande gesprekken voeren over de TBS-kliniek. Het zijn allemaal prachtige voorbeelden uit de praktijk. Maar er zijn ook moeilijke momenten. Er is terugval, er zijn momenten waarop er geen contact te krijgen is met een kernlid, of momenten dat het misschien prima gaat met het kernlid maar dat er tussen de vrijwilligers onenigheid of meningsverschillen zijn ontstaan. Hoop en vrees. Geven en nemen. Met - in heel veel gevallen - contactgroei en vertrouwen als resultaat. Geen professionele afstand maar een vrijwillige nabijheid.

Bedankt voor je inzet, lieve COSA-vrijwilliger. Voor je tijd, je geduld, je tranen en je glimlach. Bedankt dat je van mens tot mens handelt en je niet hebt laten overschreeuwen door de haters, de onwetenden en vooral de bange mensen die liever oordelen dan het idee toe te laten dat achter de daad, een mens schuil gaat die een kans verdient.

Geschreven door Esther Vroegop, reclasseringswerker

Ook COSA-vrijwilliger worden?

We zijn in de volgende delen van Nederland op zoek naar COSA-vrijwilligers:

  • Flevoland en de omgeving van Rhenen.
  • Omgeving Alkmaar.
  • Zeeland en dan met name Walcheren en Zuid-Beveland.
  • In Limburg alle gebieden: noord, midden, zuid, oost, west.
  • Oost: Nijmegen, Arnhem, Deventer, Zutphen, Apeldoorn.
  • Noord: Groningen, Drenthe (Emmen) en Friesland (omgeving Leeuwarden / Heerenveen)

Voel jij er wel iets voor om je in te zetten voor een veiliger samenleving en samen met anderen de recidivekans bij zedendaders te verkleinen? Laat het ons weten en meld je aan als vrijwilliger. Op de pagina over COSA vind je meer informatie over dit werk.

Geplaatst op 13 mei 2019